OPSTINA ULCINJ

ISTORIJAT ULCINJA

Ulcinj je jedan od najstarijih gradova na jadranskom primorju. Tragovi najranijih naseobina ukazuju na to da je praistorijski Ulcinj pripadao Ilirima, narodu indoevropskog porijekla. Ulcinjski Stari grad osnovali su u V vijeku p.n.e.Kolhiđani, po kojima je dobio ime Kolhinijum. Najveci napredak postignut je za vrijeme sloobodne ilirske drzave. U drugom vijeku p.n.e. preuzimaju ga Rimljani od ilirskog plemena Olcinijatas (163 god.p.n.e.) i drevni Colchinijum postaje Olcinijum i dobija za vrijeme Rimljana status Opida civijum romanorum – grada sa narocitim privilegijama, a kasnije i Municipija – grada sa samostalnim statusom. Zbog svog izuzetno povoljnog geografskog polozaja, blage klime, reljefa i zivopisnog biljnog pokrivaca, oduvijek je pruzao uslove za zivot koji su bili zelja mnogih osvajaca.

Gradski bedemi i zidovi cesto su ruseni u ratovima, au predahu bitaka popravljeni. Ulcinj je bio jedan od gradova koje je vizantijski car Justinijan obnovio i ponovo utvrdio, a Nemanjici, Balsici, Mlecani i Turci prosirivali novim gradjevinama. Kada ga je 1183.godine, zauzeo veliki srpski zupan Stefan Nemanja, postao je jedan od najznacajnijih primorskih gradova i tada, kao i u Dukljanskoj drzavi, on ima mjesoviti slovenski, albanski i romanski karakter.

Iako nije bio stalna prijestonica u njemu su cesto imali rezidencije vladari Zete i suvladari Primorja. Sin zetskog kralja Vukana, Nemanjin unuk Djordjije, kao «princeps Diocliae» stoluje u Ulcinju 1252.godine. Sestra kraljice Jelen, porijeklom Francuskinja, Marija, udova Anselma od Kaura (de Chaurs), zivjela je ovdje od 1281. kao «domina Ulcini». Njen grob se do 1571.godine nalazio u podu pred oltarom Bogoridicine ili Markove crkve. I kraljica Jelena, zena kralja Urosa I , zivjela je kao udovica u Ulcinju. Ona je, sa sestrom Marijom podigla u gradu franjevacki manastir (1278.). Poslije smrti cara Dusana, i njegova udovica Jelena, «Imperatrix Slavoniae» gospodarila je ovim gradom koji je sluzio kao mirno utociste bivsih vladara i vladarki. U njemu je, kao u svojoj prijestonici, sahranjen Đurađ Stracimirovic Balsic (1385-1403). Za vrijeme Nemanjica i Balsica u Ulcinju je bila i kovnica bronzanog i srebrnog novca. Ekonomski i kulturni razvoj grada prekidali su ratovi i najezde osvajaca. U munjevitom naletu na svojim brzim konjima dospjela je 1242.godine iz dalekih centralnoazijskih oblasti i jedna mongolska horda do pod same ulcinjske zidine.

Poslije bezuspjesnog opsadjivanja, Mongoli se okanise Ulcinja, ali zato do temelja razorise susjedni episkopski grad Svac, a njegove stanovnike pobise. Svac je obnovila krajem XIII vijeka kraljica Jelena. Pnovo je potpuno opustosen kada su ga zauzeli Turci 1571.godine. Po legendi, koju su napisali Djustinijani (1533), i Bici (1610), Svac je imao toliko crkava koliko godina ima dana, ali se danas u rusevinama mogu prepoznati temelji samo 8 crkava.

Godine 1423. Mlecani su stavili Ulcinj pod svoju «zastitu» i od tada je ostao pod njihovom vlascu sve do 1571.godine, kada je Ulcinj definitivno pao u turske ruke. Na Trgu robova u Ulcinjskom Starom gradu nasao se i cuveni pisac Servantes. Ulcinjski Stari Grad bio je posljednje utociste i jednom od najvecih pobunjenika tog vijeka, Sabetaju Ceviju (1626-1676), pokretacu reforme Talmuda (Svete jevrejske knjige). Umro je u Ulcinju ziveci kao prognanik pod imenom Mehmed-efendija, a njegov grob cuva se kao sveto turbe. Ulcinj je oslobodjen od Turaka 11.januara 1878.godine, ali je Crnoj Gori predat tek poslije odluka Berlinskog kongresa, pa je 30.11 1880.godine, prisajedinjen knjazevini Crnoj Gori.

U toku II svjetskog rata zbratimljeni narodi iz ovog kraja pruzali su otpor okupatoru a mnogi od njih dali i svoje zivote. Na to danas podsjeceju spomenici u gradu, pod Bijelom Gorom i u Vladimiru, ako i mnoge spomen ploce i biste.